ميان همهء اين شروح مفصل و مختصر كه هر يك از جهت خاصى در خور اهميت است ، هيچكدام قابل مقايسه با شرح مفصل و بيست جلدى ابن ابى الحديد - كه اينك به طور مختصر به معرفى شارح و كتاب مى پردازيم - نيست . شرح حال و آثار ابن ابى الحديد : عبد الحميد بن هبة الله بن محمد بن محمد بن حسين مدائنى ، كه بيشتر به « ابن ابى الحديد » معروف است ، روز اول ذى حجه پانصد و هشتاد و شش قمرى ، مطابق سى دسامبر 1190 ميلادى ، در مداين متولد شد . كنيهء معروف او « ابو حامد » و لقبش « عز الدين » است . خانوادهء او اهل دانش بودند . پدرش و يكى از برادرانش ، كه به موفق الدين معروف بود و چهارده روز پيش از ابن ابى الحديد در گذشت ، قاضى بودند و برادر ديگرش ابو البركات كه به سال 598 در سى و چهار سالگى درگذشت ، شاعر و در زمرهء اهل ادب بود . ابن ابى الحديد دوره جوانى را در زادگاه خود - مداين - گذراند و به تحصيل علوم پرداخت و به معتزله گرايش يافت و آراء معتزلهء بصره و بغداد را فرا گرفت و خود در آن مورد اهل نظر شد سپس به بغداد رفت و مورد توجه دستگاه حكومت عباسى قرار گرفت و برخى از آثار خود را به فرمان مستنصر عباسى ، كه از ششصد و بيست و سه تا ششصد و چهل خليفه بود ، تصنيف كرد كه از آن جمله « الفلك الدائر على المثل السائر » و مجموعه اشعارى به نام « المستنصريات » است . ابن ابى الحديد مشاغل حكومتى را عهده‌دار شد ، نخست به دبيرى دار التشريفات